Anoskopi Nedir?

Anoskopi, anüs ve anal kanalın iç kısmını doğrudan gözle değerlendirmek amacıyla yapılan kısa süreli bir muayene yöntemidir. Bu işlem sırasında “anoskop” adı verilen, içi aydınlatmalı ve genellikle kısa tüp şeklinde bir cihaz kullanılır. Anoskopi nedir sorusunun en net yanıtı; anal kanalın yaklaşık 6–8 santimetrelik bölümünün doğrudan görüntülenmesini sağlayan bir inceleme yöntemidir. Anüs bölgesi birçok hastalığın başlangıç noktasıdır. Hemoroid, anal fissür, anal fistül ve anal apse gibi durumlar çoğu zaman dışarıdan tam olarak değerlendirilemez. Bu nedenle yalnızca gözle bakmak yeterli olmaz. Anoskopi sayesinde anal kanalın iç yüzeyi, mukozası ve iç hemoroid yapıları net şekilde görülebilir. Bu işlem genellikle poliklinik şartlarında yapılır ve kısa sürer. Çoğu hastada anestezi gerekmez. Amaç, şikayetin kaynağını doğrudan görmek ve doğru tanıyı koymaktır. Özellikle makatta kanama, ağrı veya akıntı şikayetlerinde anoskopi önemli bir tanı aracıdır. Anoskop, rektumun daha üst bölümlerine ilerlemez. Yani bu işlem kolonoskopi ile karıştırılmamalıdır. Sadece anal kanal ve anüs çevresi değerlendirilir. 

Anoskopi Hangi Şikayetlerde Yapılır? 

Anoskopi, özellikle anüs ve anal kanal kaynaklı şikayetlerin nedenini netleştirmek için yapılır. Bu bölge hastalıklarında belirtiler çoğu zaman birbirine benzer olduğu için yalnızca hastanın anlattığı şikayetlere dayanarak kesin tanı koymak zor olabilir. Anoskopi, doğrudan gözle değerlendirme imkanı sunduğu için tanı sürecini netleştirir. 
 
En sık başvuru nedeni makattan kanamadır. Tuvalet sırasında görülen parlak kırmızı kan, çoğu zaman hemoroid ile ilişkilendirilir. Ancak anal fissür, anal apse, anal fistül ya da daha farklı lezyonlar da kanamaya yol açabilir. Bu nedenle kanamanın kaynağını belirlemek için anoskopi yapılabilir. 
 
Makatta ağrı ve yanma şikayetleri de önemli bir değerlendirme nedenidir. Özellikle dışkılama sırasında artan ağrı, anal fissür düşündürür. Ancak iç hemoroidlerin tahrişi ya da iltihabi süreçler de benzer şikayetlere neden olabilir. Anoskopi ile anal kanal iç yüzeyi doğrudan incelenir ve çatlak, ülser ya da damar genişlemesi olup olmadığı görülür. 

Makattan akıntı, kötü koku ya da nemlenme hissi de anoskopi gerektirebilir. Bu durum anal fistül ya da kronik enfeksiyon belirtisi olabilir. Ayrıca anüs çevresinde şişlik hisseden hastalarda da iç yapının değerlendirilmesi için bu yöntem tercih edilir. 

Anoskopiyi Kimler Yaptırmalıdır? 

Anoskopi, özellikle anal kanal kaynaklı şikayetleri olan kişiler için önerilen bir inceleme yöntemidir. Ancak her makat rahatsızlığı olan kişiye rutin olarak yapılması gerekmez. Karar, şikayetin türüne, süresine ve eşlik eden bulgulara göre verilir. 
 
Öncelikle makattan kanama yaşayan kişiler değerlendirilmelidir. Kanamanın miktarı az olsa bile tekrarlayıcı nitelikteyse nedeninin netleştirilmesi gerekir. Hemoroid sıklıkla kanama nedeni olsa da anal fissür, anal fistül ya da nadiren daha ciddi lezyonlar da benzer bulgu verebilir. Bu nedenle kendi kendine tanı koymak yerine doğrudan değerlendirme yapılması önemlidir. 
 
Dışkılama sırasında şiddetli ağrı yaşayan, makatta yanma hissi olan ya da tuvalet sonrası devam eden rahatsızlık tarifleyen kişiler de anoskopi yaptırmalıdır. Özellikle anal fissür belirtileri düşündüren durumlarda anal kanalın iç yüzeyinin görülmesi tanı açısından değerlidir. 
 
Makatta sürekli nemlenme, akıntı veya kötü koku hissi olan hastalarda anal fistül veya kronik enfeksiyon ihtimali araştırılmalıdır. Bu tür şikayetlerde anoskopi önemli bilgiler sağlayabilir. 
 
Ayrıca daha önce hemoroid tanısı almış ancak şikayetleri değişen ya da artan hastalarda da yeniden değerlendirme gerekebilir. Çünkü iç hemoroid zamanla ilerleyebilir veya farklı bir sorun fark edilebilir. 

Anoskopi Nasıl Yapılır? 

Anoskopi genellikle kısa süren ve poliklinik ortamında gerçekleştirilen bir incelemedir. İşlem sırasında hasta çoğunlukla yan pozisyonda ya da diz-göğüs pozisyonunda değerlendirilir. Amaç, anal kanalın iç kısmını rahat ve güvenli şekilde görüntülemektir. 
 
Öncelikle anüs çevresi gözle değerlendirilir. Daha sonra kayganlaştırıcı jel uygulanarak anoskop adı verilen kısa ve silindirik cihaz anal kanala dikkatli şekilde yerleştirilir. Anoskopun iç kısmında ışık sistemi bulunur ve bu sayede anal kanalın iç yüzeyi net biçimde görülebilir. 
 
İşlem sırasında iç hemoroid yapıları, anal fissür varlığı, iltihabi odaklar, anal fistül açıklıkları veya farklı lezyonlar doğrudan gözlemlenebilir. Gerektiğinde küçük doku örneği alınması da mümkündür. 
 
Anoskopi genellikle birkaç dakika sürer. Çoğu hastada belirgin ağrı oluşmaz; hafif basınç hissi olabilir. Aktif anal fissür ya da şiddetli hassasiyet varsa işlem sırasında rahatsızlık artabilir, bu durumda hekim değerlendirmeyi dikkatli şekilde planlar. 
 
İşlem sonrasında hasta günlük yaşamına hemen dönebilir. Uzun süreli istirahat gerektirmez. 

Anüs çevresinde aktif enfeksiyon, aşırı hassasiyet ya da şiddetli ağrı varsa işlem planlaması buna göre yapılır. Bazı durumlarda önce ağrının kontrol altına alınması gerekebilir. 
 
Anoskopi öncesi aç kalma zorunluluğu yoktur. İşlem kısa sürdüğü için genel anestezi uygulanmaz. 

Anoskopi ile Hangi Hastalıklar Görülebilir? 

Anoskopi, anal kanal ve anüs bölgesine ait birçok hastalığın doğrudan görülmesini sağlar. Özellikle yüzeyel ve anal kanala sınırlı sorunlarda tanı koymada oldukça değerlidir. 
 
En sık saptanan durum hemoroiddir. Özellikle iç hemoroid, dışarıdan her zaman görünmeyebilir. Anoskopi sayesinde iç hemoroidlerin büyüklüğü, kanama odakları ve derecesi değerlendirilebilir. Bu değerlendirme hemoroid tedavisi planlamasında önem taşır. 
 
Anal fissür de anoskopi ile görülebilen hastalıklardandır. Makat çatlağı olarak bilinen bu durum, özellikle dışkılama sırasında ağrı ve kanama ile kendini gösterir. Çatlağın yeri ve derinliği doğrudan incelenebilir. 
 
Anal fistül varlığında iç ağız çoğu zaman anal kanal içinde yer alır. Anoskopi ile bu açıklık tespit edilebilir. Aynı şekilde anal apseye ait drenaj noktaları ya da iltihabi alanlar da değerlendirilebilir. 
 
Anüs içinde polip benzeri oluşumlar, mukozal lezyonlar veya yüzeyel kitleler de bu yöntemle fark edilebilir. Kanama şikayeti olan hastalarda kanamanın hemoroid kaynaklı olup olmadığı da bu inceleme ile netleştirilebilir. 
 
Anoskopi, rektumun üst bölümlerini göstermez. Daha yukarı segmentlerin değerlendirilmesi gerektiğinde farklı yöntemler tercih edilir. Ancak anal kanala ait birçok sorun için ilk basamak değerlendirme aracıdır. 

Anoskopi Sonrası Nelere Dikkat Edilir? 

Anoskopi sonrasında genellikle özel bir bakım süreci gerekmez. İşlem kısa sürdüğü ve cerrahi bir müdahale içermediği için hasta çoğu zaman günlük yaşamına hemen dönebilir. Ancak bazı durumlarda hafif rahatsızlık hissi oluşabilir. 
 
İşlemden sonra kısa süreli dolgunluk ya da hafif yanma hissi görülebilir. Bu his genellikle geçicidir ve birkaç saat içinde azalır. Eğer işlem sırasında hassas bir anal fissür bölgesi incelendiyse hafif ağrı hissi oluşabilir. 
 
Anoskopi sırasında biyopsi alınmışsa veya kanayan bir alan değerlendirilmişse, çok hafif kanama görülebilir. Bu genellikle kısa sürede kendiliğinden durur. Ancak yoğun kanama, şiddetli ağrı ya da ateş gelişirse yeniden değerlendirme gerekir. 
 
İşlem sonrası kabızlıktan kaçınmak önemlidir. Sert dışkılama anal kanalı tahriş edebilir ve mevcut bir hemoroid ya da anal fissür şikayetini artırabilir. Bu nedenle yeterli sıvı tüketimi ve lifli beslenme önerilir. 
 
Anoskopi sonrasında özel bir istirahat süresi yoktur. Araç kullanma, işe dönme ya da günlük aktivitelere devam etme konusunda genellikle kısıtlama olmaz. 

Anoskopi ile Rektoskopi ve Kolonoskopi Arasındaki Fark Nedir? 

Anoskopi, rektoskopi ve kolonoskopi sindirim sisteminin alt bölümünü değerlendiren yöntemlerdir; ancak incelenen alan ve amaç açısından birbirlerinden farklıdır. 
 
Anoskopi yalnızca anüs ve anal kanalın kısa bir bölümünü görüntüler. Yaklaşık 6–8 santimetrelik alan değerlendirilir. Bu yöntem özellikle hemoroid, anal fissür, anal apse ve anal fistül gibi anal kanal hastalıklarında kullanılır. İşlem kısa sürer ve genellikle özel bir hazırlık gerektirmez. 
 
Rektoskopi ise anal kanalın ötesine geçerek rektumun daha üst bölümünü inceler. Anoskopiye göre daha uzun bir cihaz kullanılır. Kanama kaynağının anal kanal dışında olabileceği düşünüldüğünde tercih edilir. Hazırlık gereksinimi anoskopiye göre biraz daha fazla olabilir. 
 
Kolonoskopi ise kalın bağırsağın tamamını değerlendiren daha kapsamlı bir işlemdir. Anüs, rektum ve tüm kolon incelenir. Bu yöntem özellikle açıklanamayan kanama, bağırsak alışkanlığında değişiklik, kilo kaybı ya da makat kanseri belirtileri düşündüren durumlarda tercih edilir. Kolonoskopi öncesinde bağırsak temizliği gerekir ve çoğu zaman sedasyon uygulanır. 

Anoskopi Hakkında Sıkça Sorulan Sorular