Makat Ağrısı Neden Olur?

Makat ağrısı neden olur sorusu, hem ani başlayan hem de uzun süredir devam eden şikayetlerde sıkça gündeme gelir. Makat ağrısı tek başına bir hastalık değildir; çoğu zaman altta yatan bir anorektal sorunun belirtisidir. Makatta ağrı bazen hafif bir yanma şeklinde hissedilirken, bazen de oturmayı zorlaştıracak kadar şiddetli olabilir. En sık nedenlerden biri anal fissür, yani makat çatlağıdır. Sert dışkılama sonrası gelişen yırtık, tuvalet sırasında keskin bir ağrıya yol açar. Bu ağrı tuvalet sonrasında dakikalarca hatta saatlerce sürebilir. Makatta yanma ve baskı hissi de eşlik edebilir. Hemoroid de makat ağrısına neden olabilir. İç hemoroid genellikle ağrısız kanama ile seyrederken, dış hemoroid durumunda anüste şişlik ve hassasiyet oluşabilir.Özellikle tromboze hemoroid gelişmişse ani başlayan makat ağrısı görülür. Makatta baskı ve ağrı hissi anal apse ya da makat apsesi durumunda daha belirgin olabilir. Bu tür enfeksiyonlarda ağrı giderek artar, zonklayıcı hale gelebilir ve oturunca artan kalça ağrısı şeklinde hissedilebilir. Daha nadir olmakla birlikte makat kanseri belirtileri arasında da ağrı yer alabilir. Özellikle uzun süren, nedeni açıklanamayan ve kanama ile birlikte görülen makat ağrısı durumlarında değerlendirme gerekir. Makat ağrısı birkaç gün içinde geçmiyorsa, kanama, makatta kaşıntı ya da anüste şişlik eşlik ediyorsa altta yatan neden araştırılmalıdır. 

Makat Ağrısı Hangi Hastalıkların Belirtisi Olabilir? 

Makat ağrısı, birçok farklı anorektal hastalığın belirtisi olabilir. Ağrının süresi, şiddeti ve nasıl başladığı altta yatan nedeni anlamada önemlidir. Makatta ağrı bazen ani ve şiddetli başlarken, bazen de hafif ama uzun süren bir rahatsızlık şeklinde ilerleyebilir. 
 
En sık nedenlerden biri anal fissür, yani makat çatlağıdır. Özellikle dışkılarken makat ağrısı keskin ve yırtılır tarzda hissediliyorsa fissür düşünülmelidir. Anal fissür belirtileri arasında tuvalet sonrası devam eden yanma ve makatta spazm hissi yer alır. 
 
Hemoroid de makat ağrısına yol açabilir. İç hemoroid genellikle ağrısız kanama ile seyrederken, dış hemoroid durumunda makatta ağrı ve anüste şişlik görülebilir. Tromboze hemoroid geliştiğinde ani başlayan makat ağrısı belirgindir ve kişi oturmakta zorlanabilir. 
 
Makat apsesi, yani anal apse, daha ciddi bir ağrıya neden olur. Bu durumda makatta baskı ve ağrı giderek artar, zonklama hissi oluşur ve oturunca artan kalça ağrısı tarif edilebilir. Enfeksiyon varlığında ateş de eşlik edebilir. 
 
Anal fistül varlığında ise tekrarlayan akıntı ve ağrı görülebilir. Ağrı genellikle sürekli değildir ancak enfeksiyon geliştiğinde artabilir. 
 
Daha nadir olmakla birlikte makat kanseri belirtileri arasında da makatta ağrı yer alabilir. Özellikle uzun süren, kanama ile birlikte görülen ve açıklanamayan ağrılar dikkatle değerlendirilmelidir. 
 
Makat ağrısı birkaç gün içinde geçmiyorsa, makatta yanma, kanama veya anüste şişlik eşlik ediyorsa altta yatan neden mutlaka araştırılmalıdır. 

Makat Ağrısı Nasıl Hissedilir? 

Makat ağrısı herkes tarafından aynı şekilde hissedilmez. Ağrının tipi, süresi ve eşlik eden belirtiler altta yatan nedene göre değişir. Bu nedenle ağrının karakteri tanı açısından önemlidir. 
 
Bazı hastalar makatta ağrıyı yüzeysel bir yanma olarak tarif eder. Bu tür ağrı genellikle cilt tahrişi, makatta kaşıntı ile birlikte görülen irritasyon ya da erken dönem anal fissür durumlarında görülür. Yanma hissi özellikle tuvalet sonrası belirginleşebilir. 
 
Keskin ve ani başlayan bir ağrı ise daha çok anal fissür ile ilişkilidir. Hasta çoğu zaman “cam keser gibi” bir ağrıdan söz eder. Bu ağrı dışkılama ile tetiklenir ve sonrasında spazm hissi ile devam edebilir. 
 
Makatta baskı ve dolgunluk hissi şeklinde algılanan ağrı genellikle hemoroid ya da anüste şişlik ile ilişkilidir. Otururken artan rahatsızlık, özellikle dış hemoroid ya da tromboze hemoroid durumunda belirgindir. 
 
Zonklayıcı, nabız atar tarzda bir ağrı ise çoğu zaman makat apsesi ya da anal apse düşündürür. Bu tür ağrı giderek artar ve sürekli hale gelir. Oturunca artan kalça ağrısı şeklinde tarif edilebilir. 

Dışkılarken Makat Ağrısı Neden Olur? 

Dışkılarken makat ağrısı genellikle dışkının sert olması ve makat kanalında sürtünmeye yol açması ile ilişkilidir. En sık neden anal fissür, yani makat çatlağıdır. Sert dışkı, makat kanalının arka kısmında küçük bir yırtık oluşturabilir. Bu yırtık dışkılama sırasında açılır ve keskin bir ağrıya neden olur. Ağrı çoğu zaman tuvalet bitse bile devam eder. 
 
Kabızlık bu durumun en önemli tetikleyicisidir. Dışkının hacimli ve sert olması, makat kanalındaki basıncı artırır. Bu basınç hem fissür oluşumuna hem de var olan çatlağın derinleşmesine yol açabilir. Bu nedenle makat çatlağı belirtileri arasında dışkılama sırasında ani ağrı ön plandadır. 
 
Dışkılarken ağrıya kanama eşlik ediyorsa anal fissür ya da hemoroid düşünülmelidir. İç hemoroid genellikle ağrısız kanama yaparken, dış hemoroid durumunda dışkılama sırasında hassasiyet artabilir. 
 
Daha nadir olarak makat apsesi ya da anal apse varlığında da dışkılama ağrıyı artırabilir. Bu durumda ağrı yalnızca tuvalet sırasında değil, gün boyunca devam eder ve baskı hissi eşlik eder. 

Oturunca Makat Ağrısı Neden Artar? 

Oturunca makat ağrısının artması genellikle bölgedeki basınç artışı ile ilişkilidir. Oturma pozisyonunda makat çevresindeki damarlar ve yumuşak dokular üzerine doğrudan yük biner. Eğer altta hemoroid, anal fissür ya da makat apsesi gibi bir sorun varsa bu basınç ağrıyı belirgin hale getirir. 
 
Dış hemoroid varlığında anüste şişlik oluşur. Otururken bu şişlik sıkışır ve hassasiyet artar. Tromboze hemoroid durumunda ise ani başlayan makat ağrısı oturma ile daha da şiddetlenebilir. Hasta çoğu zaman sert zeminde oturmakta zorlanır. 
 
Makat apsesi ya da anal apse varlığında ağrı genellikle zonklayıcıdır. Enfeksiyona bağlı gelişen şişlik, oturma sırasında daha fazla baskı altında kalır. Bu nedenle oturunca artan kalça ağrısı şeklinde tarif edilen bir rahatsızlık oluşabilir. Bu ağrı dinlenmekle tam olarak geçmez. 
 
Anal fissür durumunda ağrı daha çok dışkılama ile ilişkilidir. Ancak fissür ilerlemişse kas spazmı nedeniyle otururken de rahatsızlık hissi oluşabilir. Makatta baskı ve ağrı şeklinde algılanan bu durum uzun süreli oturma ile artabilir. 

Makat Ağrısı ve Kanama Birlikte Olursa Ne Anlama Gelir? 

Makat ağrısı ile birlikte kanama görülmesi, altta yatan anorektal bir hastalığın varlığını düşündürür. Ancak kanamanın rengi, miktarı ve ağrının tipi tanı açısından önemlidir. Bu iki belirti birlikte ortaya çıktığında mutlaka dikkatli değerlendirme yapılmalıdır. 
 
Parlak kırmızı ve tuvalet kağıdında görülen kanama çoğu zaman anal fissür ya da hemoroid ile ilişkilidir. Eğer kanama dışkılama sırasında keskin bir ağrı ile birlikte oluyorsa anal fissür, yani makat çatlağı daha olasıdır. Bu durumda ağrı tuvalet sonrası da devam eder ve makatta yanma hissi eşlik edebilir. 

Ağrının daha hafif olduğu ancak kanamanın belirgin olduğu durumlarda iç hemoroid düşünülür. İç hemoroid genellikle ağrısız kanama yapar. Ancak dış hemoroid veya tromboze hemoroid gelişmişse makatta ağrı ve anüste şişlik birlikte görülebilir. 

 Kanama koyu renkli, pıhtılı veya dışkı ile karışık şekildeyse değerlendirme daha da önem kazanır. Uzun süren kanama ve ağrının birlikte olması durumunda nadir de olsa makat kanseri belirtileri arasında yer alabilecek durumlar göz önünde bulundurulmalıdır. Özellikle kilo kaybı, bağırsak alışkanlıklarında değişiklik ve sürekli makatta baskı hissi varsa gecikmeden inceleme yapılmalıdır. 
 
Makat ağrısı ve kanama birlikte birkaç günden uzun sürüyorsa, şikayetler tekrarlıyorsa ya da giderek artıyorsa altta yatan neden netleştirilmelidir. Çünkü doğru tanı konulmadan yalnızca krem kullanmak yeterli olmaz. 

Makat Çatlağı mı Hemoroid mi? 

Makat ağrısı yaşayan birçok kişi, yaşadığı sorunun anal fissür yani makat çatlağı mı yoksa hemoroid mi olduğunu ayırt etmekte zorlanır. Bu iki durum sık görülür ve bazı belirtiler benzer olabilir. Ancak ağrının karakteri ve eşlik eden bulgular farklıdır. 
 
Anal fissür, çoğu zaman sert dışkılama sonrası gelişen küçük bir yırtıktır. Makat çatlağı belirtileri arasında dışkılarken ani ve keskin ağrı ön plandadır. Hastalar bu ağrıyı cam keser gibi tarif eder. Tuvalet sonrasında makatta yanma ve kas spazmı hissi devam edebilir. Kanama genellikle az miktarda ve parlak kırmızıdır. 
 
Hemoroid ise damar genişlemesine bağlı gelişir. İç hemoroid genellikle ağrısız kanama yapar. Dış hemoroid varlığında ise anüste şişlik ve hassasiyet görülebilir. Tromboze hemoroid gelişmişse ani başlayan makat ağrısı ortaya çıkar ve şişlik belirgindir. 
 
Makatta baskı ve dolgunluk hissi hemoroid için daha tipiktir. Fissürde ise ağrı dışkılama ile doğrudan ilişkilidir. Ayrıca fissür genellikle tek bir noktada ağrı yaparken, hemoroid daha yaygın bir rahatsızlık hissi oluşturabilir. 
 
Doğru ayrım yapılmadan tedavi planlamak mümkün değildir. Çünkü anal fissür tedavisi ile hemoroid tedavisi farklıdır. Uzun süren makatta ağrı, kanama veya anüste şişlik durumlarında değerlendirme yapılması gerekir. 

Ani Başlayan Makat Ağrısı Neden Olur? 

Ani başlayan makat ağrısı genellikle acil değerlendirilmesi gereken bir durumdur. Ağrının birden ortaya çıkması ve kısa sürede şiddetlenmesi, çoğu zaman belirli hastalıklarla ilişkilidir. 
 
En sık nedenlerden biri tromboze hemoroiddir. Dış hemoroid içinde pıhtı oluştuğunda anüste şişlik ve ani başlayan makat ağrısı ortaya çıkar. Ağrı genellikle şiddetlidir ve hasta oturmakta zorlanabilir. Şişlik morumsu bir görünüm alabilir. 
 
Makat apsesi, yani anal apse, ani ve giderek artan ağrıya yol açabilir. Bu durumda ağrı zonklayıcıdır ve makatta baskı ve ağrı hissi belirgindir. Oturunca artan kalça ağrısı şeklinde hissedilebilir. Ateş ve halsizlik eşlik ediyorsa enfeksiyon düşünülmelidir. 
 
Anal fissür de ani ağrıya neden olabilir. Özellikle sert dışkılama sonrası gelişen makat çatlağı belirtileri arasında ani ve keskin ağrı yer alır. Ancak fissürde ağrı daha çok tuvaletle ilişkilidir. 
 
Nadir durumlarda perianal bölgede gelişen travmalar ya da yabancı cisimler de ani makatta ağrıya yol açabilir. 

Makatta Zonklama Neden Olur?

Makatta zonklama hissi genellikle dokularda artmış basınç ya da enfeksiyon varlığını düşündürür. Zonklama, nabız atar tarzda ritmik bir ağrı şeklinde tarif edilir ve çoğu zaman sürekli bir rahatsızlık oluşturur. Bu tür ağrı, yüzeysel tahrişten ziyade daha derin dokuların etkilenmesi ile ilişkilidir. 
 
En sık nedenlerden biri makat apsesi, yani anal apse oluşumudur. Enfeksiyon nedeniyle bölgede iltihap birikir ve basınç artar. Bu basınç makatta baskı ve ağrı ile birlikte zonklayıcı bir his oluşturur. Ağrı zamanla artar ve oturmak zorlaşabilir. Ateş ve halsizlik eşlik ediyorsa enfeksiyon olasılığı güçlenir. 
 
Tromboze hemoroid durumunda da zonklama hissi görülebilir. Anüste şişlik oluşur ve pıhtı nedeniyle damar içinde basınç artar. Bu durum ani başlayan makat ağrısı ile birlikte zonklayıcı bir rahatsızlık oluşturabilir. 
 
Bazı durumlarda derin yerleşimli anal fissürlerde kas spazmı nedeniyle zonklama hissi oluşabilir. Ancak fissürde ağrı genellikle dışkılama ile tetiklenir. Zonklama daha çok enfeksiyon ve pıhtılaşma süreçleri ile ilişkilidir. 

Makat apsesi yani anal apse durumunda tedavi farklıdır. Enfeksiyon varlığında antibiyotik tek başına yeterli olmaz. Çoğu zaman apsenin boşaltılması gerekir. Gecikmiş müdahale enfeksiyonun ilerlemesine yol açabilir. 
 
Fonksiyonel nedenlere bağlı makatta baskı ve ağrı durumlarında ise kas gevşetici tedaviler ve pelvik taban düzenleyici yaklaşımlar uygulanabilir. 
 
Eğer makat ağrısı uzun süredir devam ediyor, kanama eşlik ediyor ya da açıklanamayan kilo kaybı varsa daha ileri inceleme yapılır. Bu tür durumlarda altta yatan ciddi hastalıklar dışlanmalıdır. 
 
Tedavi planı kişiye özeldir. Ağrının süresi, tipi, eşlik eden belirtiler ve hastanın genel durumu birlikte değerlendirilerek en uygun yaklaşım belirlenir. 

Makat Ağrısı Hakkında Sıkça Sorulan Sorular