Makatta şişlik, tek bir hastalığı göstermez; hemoroid, tromboze hemoroid, anal apse, anal fistül, anal kondilom, makat çatlağına bağlı cilt çıkıntısı veya cilt altı enfeksiyonları nedeniyle oluşabilir.
Şişliğin ağrılı olup olmaması, sert ya da yumuşak hissedilmesi, aniden ortaya çıkması, kanama veya akıntı eşlik etmesi tanı açısından yol göstericidir. Örneğin aniden gelişen morumsu ve ağrılı şişlik tromboze hemoroidi düşündürebilirken, zonklayıcı ağrı, kızarıklık ve ateşle birlikte olan şişlik anal apse açısından değerlendirilmelidir.
İçindekiler
Makatta Nohut Büyüklüğünde Sert Şişlik Ne Anlama Gelir?
Makatta nohut büyüklüğünde sert şişlik, çoğu zaman hemoroid, tromboze hemoroid, anal apse başlangıcı veya cilt altındaki iltihabi durumlarla ilişkilidir. Hastalar genellikle makat kenarında aniden fark edilen sert, ele gelen ve bazen ağrılı bir yapı tarif eder. Şişliğin sertliği, rengi, ağrılı olup olmaması ve ne kadar sürede ortaya çıktığı tanı açısından önemlidir.
Özellikle tromboze hemoroidde makat çevresindeki damarın içinde pıhtı oluşur. Bu durumda birkaç saat içerisinde gelişebilen sert ve gergin bir şişlik ortaya çıkabilir. Şişlik çoğu zaman morumsu renkte olur ve otururken belirgin ağrı hissedilebilir. Bazı hastalar ağrının yürümeyi veya oturmayı zorlaştıracak kadar şiddetli olduğunu ifade eder.
Anal apsede hissedilen sertlik ise genellikle enfeksiyonun başlangıç döneminde ortaya çıkar. İlk aşamada küçük hissedilen şişlik zamanla büyüyebilir. Şişliğe:
- Zonklayıcı ağrı
- Kızarıklık
- Bölgesel sıcaklık artışı
- Hassasiyet
- Ateş
eşlik edebilir. Özellikle geceleri artan zonklayıcı ağrı, anal apse açısından dikkat çekicidir.
Bazı hastalarda makat çatlağına bağlı cilt çıkıntıları da küçük sertlik şeklinde hissedilebilir. Bunlar çoğu zaman enfeksiyon kaynaklı değildir; ancak hasta tarafından “makatta sert şişlik” şeklinde tarif edilebilir.
Her sert şişlik ciddi bir hastalık anlamına gelmese de kısa sürede büyüyen, ağrı yapan, akıntı oluşturan veya renk değiştiren şişliklerde değerlendirme yapılması gerekir.
Makatta Sivilce Gibi Şişlik Nasıl Geçer?
Makatta sivilce gibi şişlik, nedenine bağlı olarak kendiliğinden gerileyebilir veya tedavi gerektirebilir. Özellikle tahriş, kıl kökü iltihabı veya yüzeysel cilt problemlerine bağlı küçük şişlikler birkaç gün içinde küçülebilir. Ancak ağrılı, büyüyen veya akıntı yapan şişliklerde altta yatan neden farklı olabilir.
Şişliğin geçebilmesi için öncelikle nedeninin belirlenmesi gerekir. Örneğin hemoroide bağlı şişliklerde dışkılama sırasında zorlanmanın azaltılması önemlidir. Anal apse başlangıcında ise cilt altında enfeksiyon gelişebilir ve bu durumda yalnızca krem kullanımı yeterli olmayabilir.
Bazı hastalar şişliği sıkmaya veya patlatmaya çalışabilir. Ancak bu durum enfeksiyonun yayılmasına ve dokunun daha fazla tahriş olmasına neden olabilir. Bu nedenle özellikle ağrılı ve sertleşen makat şişliklerinde kendi kendine müdahale önerilmez.
Tedavi; şişliğin nedenine göre planlanır. Basit tahrişlerde bölgenin korunması yeterli olabilirken, enfeksiyon veya anal apse gibi durumlarda girişimsel tedaviler gerekebilir. Uzun süredir geçmeyen veya tekrarlayan şişliklerde proktoloji değerlendirmesi yapılmalıdır.
Makatta Şişlik Kabızlıkla İlişkili Olabilir mi?
Makatta şişlik kabızlıkla ilişkili olabilir. Sert dışkılama ve uzun süre ıkınma makat bölgesindeki damarlar ve dokular üzerinde basınç oluşturabilir. Özellikle hemoroid hastalarında kabızlık sonrası şişlik hissi daha belirgin hale gelebilir.
Kabızlık sırasında kişi dışkıyı çıkarmak için daha fazla zorlanır. Bu durum hemoroidal damarların genişlemesine neden olabilir. Bazı hastalarda dışkılama sonrası makat çevresinde dolgunluk, ele gelen meme veya geçici şişlik hissi oluşabilir. Özellikle uzun süre tuvalette kalmak bu basıncı artırabilir.
Kabızlık yalnızca hemoroidi değil, makat çatlağını da kötüleştirebilir. Sert dışkı anal kanalda tahrişe yol açtığında ağrı gelişebilir. Ağrı nedeniyle tuvaleti erteleme alışkanlığı oluşursa dışkı daha da sertleşebilir ve şikayetler tekrarlayan hale gelebilir.
Bu nedenle makatta şişlik tedavisinde yalnızca mevcut şişliğe odaklanılmaz. Dışkılama alışkanlığı, beslenme düzeni ve kabızlık problemi de değerlendirilir. Bazı hastalarda doktor önerisiyle dışkı düzenleyici tedaviler veya kabızlık ilacı kullanılabilir. Ancak sürekli devam eden şişliklerde yalnızca kabızlığa bağlı düşünmek doğru olmayabilir.
Makatta Şişlik Muayenesi Nasıl Yapılır?
Makatta şişlik muayenesi, hastanın şikayetlerinin ayrıntılı değerlendirilmesiyle başlar. Doktor; şişliğin ne zaman ortaya çıktığını, aniden mi geliştiğini, ağrılı olup olmadığını, kanama, akıntı, kaşıntı veya ateş eşlik edip etmediğini sorgular.
Bu bilgiler şişliğin hemoroid, anal apse, tromboze hemoroid, anal fistül veya farklı bir makat hastalığıyla ilişkili olup olmadığını anlamaya yardımcı olur.
Muayene sırasında şişliğin:
- Sertliği
- Boyutu
- Yerleşimi
- Hassasiyeti
- Rengi
- Akıntı olup olmadığı
değerlendirilir.
Muayenenin amacı yalnızca ele gelen şişliği görmek değildir. Asıl amaç, şişliğe neden olan hastalığı doğru belirlemek ve hemoroid, anal apse, anal fistül, makat çatlağı ya da kondilom gibi durumları birbirinden ayırmaktır. Çünkü bu hastalıkların tedavi yaklaşımları birbirinden farklıdır.
Makatta Şişlik Tedavisi Nasıl Yapılır?
Makatta şişlik tedavisi, şişliğin nedenine göre planlanır. Her makatta şişlik aynı hastalığa bağlı olmadığı için tek bir tedavi yöntemi yoktur. Tedavi; muayene bulgularına, şişliğin ağrılı olup olmamasına, enfeksiyon belirtisi bulunup bulunmamasına ve hastanın genel durumuna göre belirlenir.
Hemoroid kaynaklı şişliklerde ilaç tedavileri, dışkılama alışkanlığının düzenlenmesi, kabızlığın kontrol altına alınması ve gerekli durumlarda girişimsel yöntemler uygulanabilir. Tromboze hemoroidde ani gelişen sert ve ağrılı şişlik pıhtıya bağlı olabilir; bazı hastalarda girişimsel tedavi gerekebilir.
Anal apseye bağlı şişliklerde ise tedavi yaklaşımı farklıdır. Cilt altında iltihap biriktiğinde yalnızca krem veya ilaç kullanımı yeterli olmayabilir. Bu durumda apsenin boşaltılması gerekebilir. Anal fistül varlığında ise tekrarlayan akıntı ve enfeksiyon nedeniyle cerrahi tedavi planlanabilir.
Bu nedenle makatta şişlik tedavisinde doğru tanı belirleyicidir. Şişliğin yapısına ve altta yatan nedene göre kişiye özel tedavi yaklaşımı oluşturulur.
Makatta Şişlik Hangi Doktor Bakar?
Makatta şişlik hangi doktor bakar sorusunun cevabı genel cerrahi ve proktoloji alanıdır. Proktoloji; hemoroid, anal fissür, anal apse, anal fistül ve makat bölgesi hastalıklarının tanı ve tedavisiyle ilgilenir.
Özellikle aşağıdaki durumlarda değerlendirme geciktirilmemelidir:
- Şişliğin kısa sürede büyümesi
- Şiddetli ağrı oluşması
- Akıntı gelişmesi
- Kanama görülmesi
- Ateş olması
- Oturmayı zorlaştıran hassasiyet gelişmesi
Bazı makat şişlikleri basit tahrişlere bağlı olabilirken, bazıları enfeksiyon veya cerrahi tedavi gerektiren hastalıklarla ilişkili olabilir. Bu nedenle uzun süredir devam eden veya tekrarlayan şişliklerde uzman değerlendirmesi önemlidir.
Makatta Şişlik Nedenleri Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Makatta şişlik kendiliğinden geçer mi?
Makatta şişlik bazı durumlarda kendiliğinden azalabilir. Özellikle tahriş, kısa süreli zorlanma veya kabızlığa bağlı geçici ödemlerde şişlik birkaç gün içinde hafifleyebilir. Ancak şişlik büyüyorsa, ağrı yapıyorsa, kanama veya akıntı eşlik ediyorsa kendiliğinden geçmesini beklemek doğru olmayabilir. Bu durumda altta hemoroid, anal apse veya farklı bir makat hastalığı bulunabilir.
Makatta nohut büyüklüğünde sert şişlik tehlikeli mi?
Makatta nohut büyüklüğünde sert şişlik her zaman tehlikeli anlamına gelmez; ancak mutlaka dikkate alınmalıdır. Ani başlayan, sert, ağrılı ve morumsu şişlik tromboze hemoroid ile ilişkili olabilir. Zonklayıcı ağrı, kızarıklık, sıcaklık artışı veya ateş varsa anal apse açısından değerlendirme gerekir.
Makatta sivilce gibi şişlik patlatılır mı?
Makatta sivilce gibi şişlik sıkılmamalı veya patlatılmamalıdır. Bu bölgedeki şişlik basit bir sivilce değil, anal apse veya cilt altı enfeksiyonu olabilir. Sıkma işlemi enfeksiyonun yayılmasına, ağrının artmasına ve dokunun tahriş olmasına neden olabilir. Ağrılı, büyüyen veya akıntı yapan şişliklerde muayene gerekir.
Makatta şişlik hemoroid belirtisi midir?
Makatta şişlik hemoroid belirtisi olabilir; ancak her şişlik hemoroid değildir. Hemoroidde genellikle dışkılama sonrası ele gelen meme, dolgunluk veya basınç hissi görülür. Fakat anal apse, fistül, kondilom veya makat çatlağına bağlı cilt çıkıntısı da benzer şikayetler yapabilir. Kesin ayrım muayene ile yapılır.
Makatta şişlik ve ağrı neden olur?
Makatta şişlik ve ağrı genellikle tromboze hemoroid, anal apse veya makat çatlağı gibi durumlarda görülür. Ani başlayan sert ve ağrılı şişlik pıhtılı hemoroidi düşündürebilir. Zonklayıcı ağrı, kızarıklık ve ateş varsa enfeksiyon kaynaklı anal apse ihtimali değerlendirilmelidir.
Makatta şişlik ve kanama birlikte olursa ne anlama gelir?
Makatta şişlik ve kanama birlikte olduğunda hemoroid, makat çatlağı veya başka makat hastalıkları akla gelebilir. Parlak kırmızı kanama genellikle makat çıkışına yakın sorunlarda görülür. Ancak kanamanın kaynağını yalnızca belirtilere bakarak anlamak mümkün değildir. Tekrarlayan kanamalarda proktoloji muayenesi yapılmalıdır.
Kabızlık makatta şişlik yapar mı?
Kabızlık makatta şişlik hissini artırabilir. Sert dışkılama ve uzun süre ıkınma makat bölgesindeki basıncı yükseltir. Bu durum hemoroid şikayetlerini belirginleştirebilir ve makat çatlağını tetikleyebilir. Bazı hastalarda doktor önerisiyle dışkılama düzenini destekleyen tedaviler veya kabızlık ilacı kullanılabilir.
Makatta şişlik ne zaman ciddiye alınmalı?
Makatta şişlik kısa sürede büyüyorsa, şiddetli ağrı yapıyorsa, akıntı veya kanama varsa, ateş eşlik ediyorsa ciddiye alınmalıdır. Özellikle oturmayı zorlaştıran zonklayıcı ağrı anal apse açısından uyarıcı olabilir. Uzun süredir devam eden veya tekrarlayan şişliklerde muayene önerilir.
